0
La Fundación Sancho el Sabio homenajea a Henrike Knörr

Ayer viernes 19 de febrero, la Fundación Sancho el Sabio rindió homenaje a Henrike. Fue el último acto que se celebraba en el Palacio Zulueta, antes de trasladarse a su nueva sede en en Betoño. Aprovecharon asimismo para presentar el catálogo de todas las referencias bibliográficas de obras, ponencias y artículos de Henrike Knörr, existentes en sus fondos.

[attachment icons]

Carmen Gómez, directora de la institución, dio paso a una larga lista de amigos y compañeros de Henrike, que recordaron su figura con cariño. Su viuda, Txari Santiago, y uno de sus hijos, Eneko Knörr, acudieron en respresentación de la familia.

Fundación Sancho el Sabio - Homenaje a Henrike Knörr

El homenaje de la F. Sancho el Sabio a Henrike Knörr en los medios:

El Correo (pdf)

El Correo – El Mirador

Siglo XXI

Gara

Deia

Noticias de Álava

F. Sancho el Sabio

Europa Press (pdf)

Fotos de Igor Aizpuru


Continue Reading

Sancho el Sabio Euskaraz

Published on 19. Feb, 2009 by in henrike knörr

0

Continue Reading

0
Euskaltzaindia homenajea a los miembros fallecidos

La Academia de la Lengua Vasca – Euskaltzaindia celebró ayer una reunión, en la Diputación Foral de Gipuzkoa, para homenajear a los miembros de la Academia fallecidos este año: Milagros Bidegain (miembro colaborador), Jose Ignacio Telletxea Idigoras (miembro colaborador), Jacques Etxeberri (miembro colaborador), Henrike Knörr (miembro de número), Xabier Diharce “Iratzeder” (miembro emérito) y Karmelo Etxenagusia (miembro de honor).

  • Milagros Bidegain. (Donostia, 1922-6-6 / 2006-12-23). Obituario por Maria Pilar Lasarte (miembro colaborador).
  • Jose Ignacio Telletxea Idigoras. (Donostia, 1928-4-15 / 2008-3-8). Obituario por Joseba Intxausti (miembro de honor).
  • Jacques Etxeberri. (Donibane Lohizune, 1921-12-16 / Baiona, 2008-3-22). Obituario por Piarres Xarriton (miembro emérito).
  • Henrike Knörr. (Tarragona, 1947-3-2 / Gasteiz, 2008-4-30). Obituario por Jose Luis Lizundia (miembro de número).
  • Xabier Diharce “Iratzader”. (Donibane Lohizune, 1920-1-4 / Belok, 2008-10-13). Obituario por Jean Haritschelhar (miembro emérito).
  • Karmelo Etxenagusia. (Iurreta, 1932-4-24 / Bilbo, 2008-11-6). Obituario por Adolfo Arejita (miembro de número).

Éste es el texto que leyó José Luis Lizundia (en euskara):

Henrike Knörr Euskaltzaindian

Jose Luis Lizundia Askondo

Azken aldi honetan joan zaizkigun Euskaltzaindiko sei kideren omenezko ospakizuna da gaur. Hainbeste izanik, txosten luze batzuen ordez, modu arinago baten aurkeztuko dugu. Horrela bedi, nahiz eta, gero, EUSKERA gure agerkarian eranskin bibliografiko ahalik eta zehatzena argitara dezakegun. Kostako da, Henrikeren kasuan.

Henrike Knörr Euskaltzaindian jarri diot izenburua txosten honi, zeren eta beste erakunde, elkarte eta talde askotako partaidetza eta lankidetza ezingo baitut gaur azaldu, hots, Euskal Herriko Unibertsitatean eta beste zenbait unibertsitatetan, Sancho el Sabio erakundean, Landazuri elkartean, Eusko Ikaskuntzan, Real Sociedad Bascongada de los Amigos del Paísen eta abarretan. Beraz, hizkuntza Akademian egindakora mugatuko naiz. Gauza jakina duzue, bestalde, Tarragonan jaio zela, 1947ko martxoaren 2an.

Henrikeren ezagutza 1973an izango zela uste dut, oker ez banago Manu Ruiz Urrestarazuren bidez, zeren eta berau maiz ikusten nuen Iurreta-Durangon, berak eta nire emazteak enpresa berean lan egiten bai zuten. Bestalde, Manu 1969tik ezagutzen nuen, Arabako Euskaltzaindiaren Ordezkaritzari lehen oinarriak jartzeko ahaleginetan aritu ginenetik, Gasteizko Institución Sancho el Sabiok Probintziako Plazan zuen egoitzan. Patxadaz mintzatzeko hitzordua finkatu genuen, Urkiolan, hain zuzen. Luze eta zabal aritu nintzaion Euskaltzaindiaren beharrizanez, batez ere, Araban. Ez daukat egun hori ahazteko, besteak beste, Henrikek agertu zuelako bere protestarako sena. Hain zuzen, pagope baten elkarren oharrak jasotzen geundela, kanpandorreko bozgorailua trikitrixa soinu eten gabe eta errime hasia bai zen eta ez zen isiltzen. Santutegiko erretorearengana joan eta hain paraje ederreko bakea hausteko eskubiderik ez zegoela esan zion.

Arabako hiriburuan Euskaltzaindiak bulego bat eraikitzea, ezinezkoa izango zen Manu eta bere partaidetzarik gabe. Sancho El Sabioko Jesus Olaizola liburutegi zuzendariaren laguntza ezinbestekoa suertatu zitzaigun. Zumaiar hau, oso integrista zen, beste euskaldun asko bezala, baina oso euskaltzalea ere, bere erara, noski. Gestio hauek gauzatu zirenean, Euskaltzaindiaren Arabako ordezkaritza taldeko idazkaria izendatua izan zen 1975.eko urriaren 31n, gero, beste bi aldiz kargu horretan errepikatuko zuelarik, Patxi Goenaga eta Manu Ruiz Urrestarazuk ere tartekatuz. Arabako Ordezkaritzaren historia ondo egiteko bi hauen laguntza ere nahiko nuke.

1973an estreinatu zen Henrike gure EUSKERA agerkarian, hain zuzen, Gerardo López de Gereñuk, honen adiskide mina zen Juan San Martinen eraginez “Más voces alavesas” lanari eranskin bat egin bai zion Knörrek. Orrialdetxo bat, baina esanguratsua Arraia-Maeztu udalerriko XIX. mendearen hasierako euskararen lekukotasuna biltzen bai zuen. 1975eko uztailaren 17an Ulibarren omenez Okondoko herrian Akademiak egin zuen batzar irekian jaso zuen euskaltzain urgazletzako diploma. Ekainaren 27ko osoko bilkuran izendatua izan zen beste hamazazpi lagunekin batera, beraien artean gaur euskaltzain oso ditugun Patxi Zabaleta eta Joan Mari Torrealdai eta Juanjo Zearreta gure kudeatzailea, besteak beste. Hala ere, ez zen esku hutsik joan Aiara eskualde hartara txosten interesgarri bat irakurri bai zuen. Hara zer dioen aktak: “H. Knörr jaunak, Okondo bere jaioterriari buruz Ulibarrik zer esan zuen azaldu zuen. Orduko giroa, euskerazko eskola, t.a.”.

Onomastikaz izan zen bere lehen txostena, ordea, berak, gero, bere bizitza guztian jorratuko zuen gaiaz, hain zuzen, 1974ko apirilaren 19ko osoko bilkuran bion artean idatzi genuena: “Herri eta herritarren izendegia” tituluduna. Bere bibliografia oparoan irakurriko duzue gai honen inguruan ikertu, idatzi eta argitaraturiko lan ugari. K. Mitxelena izan zen Onomastika batzordeburu eta bera kide batzordea sortu zenetik 1985 urtea hasi arte, orduan, Henrikek hartu zuelarik buruzagitza, ni biekin idazkari. Hamasei urte iraun zuen karguan, 2001ean, Andres Iñigok txanda hartu arte. Garai horretakoak eta kargu horri zuzenean dagozkionak dira, besteak beste, Euskal Autonomia Erkidegoko “Biztanle Entitateen Herri Izendegia”, Gasteiz, 1986; “Nafarroako Herri Izendegia”, Iruñea, 1990; “Euskal Deituren Izendegia – Nomenclátor de Apellidos Vascos”, Madril, 1998; eta hainbeste irizpen, txosten eta ikerketa. Orobat, onomastika alorreko Biltzar eta Jardunaldietan parte hartzea, asko Euskal Herritik kanpo, nazioarte mailakoak.

1977ko otsailaren 26an hautatu zuen Akademiak euskaltzain oso. Orduko euskaltzainburu zen A. Luis Villasantek Henrikeren sarrera hitzaldiko agurrean hau zioen: “Euskaltzaindiak, egia esan, beti ezagutu izan ditu arabarrak bere barnean, sortze egunetik beretik. Sortu zen garaian, euskaltzain osoak hamabi ziren, eta horien artean bazen arabar bat: Aita Olabide, Gasteizko semea. Orain ere ohorezko euskaltzainen artean hor da Odon Apraiz jauna. Eta euskaltzain urgazleen artean ez dira gutti…: Manuel M. Ruiz Urrestarazu, Patxi Uribarren, Gerardo López de Gereñu, Peli Martin, Antonio Berrueta, etab. Baina hau ere aitortu beharra dago: hutsune ageri bat nabari zela aspaldidanik euskaltzain osoen artean. Euskal Herriko beste euskalki eta eskualde guztien beren ordezkaria edo mandatariak zituztelarik, Araba bat ere gabe zegoen, 1942an Aita Olabide Frantziako Tolosan hil zenetik… Eta hutsune hau bete-beharra zen. Hala ikusi eta aitortu zuen Euskaltzaindiak berak eta batzarre batean erabaki zuen lehen hutsartea gertatzen zenean, ahal baldin bazen behintzat, hutsarte hori arabar batekin hornitu behar zela. Eta hala egin ere du. Antonio Arrue euskaltzain jaunaren hutsartea betetzeko Enrique Knörr jaun arabarra hautatuz…”. 1978ko San Prudentzio egunean egin zuen sarrera hitzaldiaren gaia, Akademiaren sorreratik euskaltzain urgazle izan zen beste arabar baten, Federiko Belaustegigoitia laudioarraren, lanez. Erantzunean, Jose Mari Satrustegi aitapontekoak, jadanik, hain urte gutxitan, Enrikek euskalgintzan egindako lanen berri eman zigun. 1978ko EUSKERA agerkarian irakurri daitezke, hiruren hitzaldiak: Villasante, Satrustegi eta Knörr, alegia. Baita ere, Jean-Louis Davant sartze horren karietara kantatzeko idatzi zituen bertso politak: “Ziberotik Arabara”. Ordutik iaz arte erakunde barruan egindako lan gehienak, agerkari horretan eta beste bildumetan ikus daitezke.

Diruzain kargua izan zuen 1983tik 1986 bitartean. Lau urte esanguratsuetan izan zuen kargua. Berak zeregin horretarako ez zela prestatua aitortzen bazuen ere, gobernamendu kargudun baten balioa izan zuen, alegia, “Ekonomia batzordea” sortu bai zuen, alegia, diruzaintza kudeaketan laguntzeko talde bat sortuz: Alberto Garate eta Miguel Angel Redondo ekonomilariak, Juanjo Zearreta eta Xabier Gereño gure ekonomia eragile eta kontalariak, Federico González legelaria eta, ni neu, idazkariorde legez. Garai horretakoak dira Euskaltzaindiaren langilego plantillaren finkapena, Eusko Jaurlaritzako mailaketara eta Hitzarmenera egokituz. Herri Aginteekin Euskaltzaindiaren aurrekontuen lehen normalizazio saioa eta beste.

Jagon sailburutza, 1989-1994 bitartean eraman zuen. Ardura honetan, Itziar Rekalde Gasteizko Ordezkaritzako bulegariaren laguntzaz, erakunde publikoek euskararen sustapen arloan egiten zituzten, edota, ezin egin zituzten lanei buruzko jarraipenaz arduratu zen, prentsa dossier interesgarriak osatuz. Estatu Gobernuaren Ordezkaritzari aholkuak, irizpenak eta itzulpenak eginaz, hots, hauteskunde papereria, trafikoko dokumentazioa, NAN eta pasaporte inprimakiak, Justizia Ministeritzarakoa, etab. Arabako euskararen erabilera ofiziala eztabaidatzeko eta dudatan jartzeko asmoz, UAren eraginez, Batzar Nagusietan sortu zen ponentzian, bera aurrenengo zela Jagon Sailak parte hartu zuen. Sailkide ginen Manu Ruiz Urrestarazu, Andres Urrutia eta lauok foru erakundeko batzordean txostenak aurkeztu genituen. Orobat, Arabako euskaltzain oso, ohorezko eta urgazle guztiei Sailera deituz, lurralde historikoarekiko euskararen aldeko adierazpena bultzatuz. Azken aipamen bat, 1993koa hain zuzen, Urkiola mendateko Garaitorreko Bentan, bera sailburu eta hiru kide: gaur, euskaltzainburu dugun Andres Urrutia, Mikel Zalbide eta lauok bildu ginen. Lan gaia honako hau izan zen: Akademia bati dagokion hizkuntza normatibizazio eginkizuna planifikatzea eta gauzatzea. Benta hartan prestatutako proposamena Bizkaiko Diputazio jauregian egindako osoko bilkuran aurkeztu eta onartu zen eta “Arau” mailadun erabakiak hartzen hasi, aurretiaz, Iker Saileko batzordeetan ikertuak eta landuak.

Idazkari akademiko kargua 1992tik 1996 bitartean eraman zuen, Jose Mari Satrustegik utzi ondoren. Jean Haritschelhar, euskaltzainburu; Juan Mari Lekuona, buruorde eta Jose Antonio Arana, diruzainarekin batera, Zuzendaritza taldeak ez zituzten erakundearen gobernamenduan lau urte errazak igaro, Herri Aginteetako kargudun batzuekin tentsio uneak barne eta 1995eko diru egoera larria tartean, Legutio-Larrabeako IX. Barne Jardunaldietan lehertuko zena. Zuzendaritzakideek, Henrikek barne, ez zuten zenbait euskaltzainek estutasunetik ateratzeko proposamena onartu, hots, Euskaltzaindiaren ordezkaritzak kentzea eta batzorde gehienak ezabatzea, salbu Hiztegigintza, Gramatika eta Onomastika.

1997-2004 bitartean, euskaltzainburuorde kargua izan zuen, Juan Mari Lekuona gipuzkoarraren segidan. Zortzi urtetan, Jean Haritschelharren eta Zuzendaritzaren errepresentazioa eraman zuen Arabako ordezkariak, ez bakarrik Hego Euskal Herrian, baita Madrilen, Galizian, Katalunian eta atzerriko beste hainbat lekutan ere. Erakunde akademikoa ordezkapen eginkizunetarako gizon aproposa zen.

Azkenik, 2005-2008 agintaldian, Iker sailburu kargurako hautatua izan zen, buruordetza lapurtar batek, Beñat Oihartzabalek, hain zuzen, txandatu zuelako. Bai Argomaizen, XIV. Barne Jardunaldietan eta, baita ere, XV.etan, Etxalarren, ikerketa alorreko bere asmoak agertu zituen, besteak beste, iazko Pirinioetako hizkuntzei buruko Biltzarraren aurreegitasmoa aurkeztu genuen, berak, ikerketa akademikoena, nik, apalagoa, antolaketakoa. Bizi izan balitz, datorren hilean, XVI. Barne Jardunaldietan, zerbait eginkizun berri aurkeztuko zizkigun, hain zuzen, duela 36 urte bion harremanak hasi genituen leku berean, Urkiolan. Tamalez, ezin, zeren eta, bere euskalgintzaren sasoirik hoberenean, “herioak erezan handik bi kilometrora hasten den euskal herrialdearen hiriburuan”, Gasteizen, alegia, joan den apirilaren 30ean.

Donostian, 2009ko otsailaren 27an

[attachment icons]

Continue Reading

0
hkaretoa

El salón de actos de la sede de Euskaltzaindia, Eusko Ikaskuntza y Real Sociedad Bascongada de los Amigos del País ya tiene nombre desde el pasado 2 de diciembre.

Fernando Salazar (RSBAP), María Nieves Urrutia (Eusko Ikaskuntza) y Manu Ruiz Urrestarazu (Euskaltzaindia) tomaron la palabra para dedicar unas palabras a Henrike. Urrutia contó a los numerosos asistentes la anécdota de que la idea de que este salón de actos tuviera el nombre de un alavés ilustre surgió precisamente de Henrike, y por unos u otros motivos, se fue retrasando. También se pudo disfrutar de un emotivo montaje audiovisual creado por Armando Llanos con fotografías del homenajeado. El acto terminó con la actuación del cuarteto de cuerda Ariadna.

Discurso de María Nieves Urrutia (en PDF)

Europa Press (en euskara)

Continue Reading

0

El Ayuntamiento de Vitoria-Gasteiz ha concedido e Henrike Knörr la Medalla de Oro de la ciudad a título póstumo. Se trata de la distinción más importante con que se reconoce a personajes ilustres. El propio alcalde Patxi Lazcoz propuso a Henrike como candidato y fue acordado por unanimidad.

El evento tendrá lugar el próximo martes 5 de agosto, festividad de Nuestra Señora de la Virgen Blanca, en Ataria (Centro de Interpretación de Salburua) a las 13:30h.

 

Continue Reading

Agradecimiento

Published on 30. Jun, 2008 by in henrike knörr, Noticias

0
Eskerrak

Continue Reading

0
La Feria del Libro de Bilbao rinde homenaje a Henrike

La Feria del Libro de Bilbao rindió ayer un cálido homenaje al lingüista académico Henrike Knörr. Su hijo, Eneko Knörr, recibió entre aplausos un cuadro con un retrato de Henrike.

Andrés Urrutia, presidente de la Academia de la Lengua Vasca – Euskaltzaindia, dijo asimismo que “no será el único homenaje que hagamos para recordarle”. La Academia ha edito uno libreto con la biografía de Henrike, resepñas bibliográficas y pequeños textos publicados en la prensa estos últimos días.

Noticias de Álava (pdf)

Deia (enlace)

Bilboko Liburu Azoka. Foto: Oskar Martínez

Continue Reading

0
Bilboko Liburu Azokak Henrike omenduko du

La Feria del Libro de Bilbao rindió ayer un cálido homenaje al lingüista académico Henrike Knörr. Su hijo, Eneko Knörr, recibió entre aplausos un cuadro con un retrato de Henrike.

Andrés Urrutia, presidente de la Academia de la Lengua Vasca – Euskaltzaindia, dijo asimismo que “no será el único homenaje que hagamos para recordarle”. La Academia ha edito uno libreto con la biografía de Henrike, resepñas bibliográficas y pequeños textos publicados en la prensa estos últimos días.

Noticias de Álava (pdf)

Deia (enlace)

Bilboko Liburu Azoka. Foto: Oskar Martínez

Continue Reading